کرونا نقاط ضعف موزه‌ها را عیان کرد

رضا دبیری‌نژاد کارشناس موزه‌داری درباره ضرر موزه‌ها و رویکرد جدید آنها در دوران کرونا گفت: در حال حاضر با تعطیلی موزه‌ها، شاید موزه‌های دولتی تنها از بخش درآمدهایی که داشتند ضرر کرده باشند. اما بیشترین ضرر متوجه موزه‌های خصوصی شده است. موزه‌ها از منظر فرهنگی و اجتماعی فرصت خوبی برای ارتباط گرفتن با مردم داشتند اما این‌فرصت خود به خود از بین رفته است. به قول دوستان، کرونا ضعف‌های ما را بیشتر نشان داد. وی افزود: تا پیش از شیوع کرونا تعریف ما از اشیاء، مربوط به ماهیت توصیفی آنها شده بود. حال باید به این فکر کنیم که اگر ماهیت ظاهری را از اشیاء بگیریم آنگاه چه می‌شود. باید بررسی شود که موزه‌ها چه کارکردی دارند. موزه‌ها به ما یا یادآوری می‌کنند و یا جریان‌سازی فرهنگی انجام می‌دهند؟

این‌کارشناس موزه‌داری در ادامه گفت: در حال حاضر تولید محتوا برای موزه‌ها جدی‌تر شده است. در این‌زمینه موزه‌ها خیلی کار نکرده بودند. این‌روزها می‌بینیم که با موضوعات مختلف از طریق فضاهای مجازی گفتگوهایی زنده پخش می‌شود و هرکسی می‌تواند حرفش را بزند. سطح فرهنگِ زیستِ اجتماعی بالاتر رفته است. به نظرم کرونا حوزه‌هایی را از تک‌بعدی بودن خارج کرد که یکی از آنها موزه‌ها هستند. شاید موزه‌ها هیچ‌وقت دیجیتالی شدن و کارکرد مجازی را جدی نمی‌گرفتند اما حالا این اتفاق در حال رخ دادن است.

این‌کارشناس موزه‌داری ادامه داد: موزه‌های اروپایی در روزهای قرنطینه از مردم خواستند تا عکس‌های یادگاری و جذاب خودشان را به اشتراک بگذارند. آنها با این‌کار، حس حضور مخاطب را نگه داشتند و یا اینکه از مردم خواستند تا آثار هنری را با تصاویر خودشان بازسازی کنند. این‌ها روش‌های جدید ادراک و تجربه‌ای است که موزه‌ها برای مخاطب خود ایجاد می‌کنند. این‌کارها بیش از پیش آثار را زنده می‌کند و در واقع از آثار موزه‌ای برای سرگرم‌کردن و ایجاد حال خوب برای مردم استفاده می‌شود. این بخشی از کاری است که امروز به آن نیاز داریم. حُسن کرونا این بود که به ما فهماند اگر درب موزه‌ها بسته شود آن‌گاه باید چه‌کار کرد؟ آیا ارزش‌های فرهنگی مجموعه‌ها از بین می‌رود؟ حالا در این شرایط ارزش‌های معنایی و دستاوردهای علمی بشر را چگونه می‌توان حفظ کرد و در دسترس قرار داد؟ اگر در این محدودیت‌ها قرار گرفتیم چه خلاقیت‌هایی باید داشته باشیم و چطور به دنیای دیجیتال بیشتر فکر کنیم؟

نگاهی اجمالی به تاثیرات شیوع ویروس کرونا بر موزه‌ها و میراث فرهنگی در  جهان

با تعطیلی موزه‌ها در پی شیوع کرونا، درآمد این موسسات فرهنگی تقریبا به صفر رسیده و بسیاری از آن‌ها برای بقای خود به تعدیل نیرو و استفاده از کمک‌های اضطراری روی آورده‌اند.

در همین رابطه رئیس شورای بین‌المللی موزه‌ها (ایکوم) در ۱۳ آوریل طی بیانیه‌ای هشدار داده که بحران کرونا تعداد زیادی از موسسات فرهنگی را در جهان در آستانه فروپاشی اقتصادی قرار داده است. در این بیانیه از دولت و سرمایه‌داران خصوصی درخواست شده تا کمک‌های مالی فوری به این صنعت تزریق کنند زیرا وقتی این بحران تمام شود، ما بیش از هر زمان دیگری به موزه‌ها نیاز خواهیم داشت.

داده‌های به دست آمده از نظرسنجی آنلاین ایکوم درباره تبعات اقتصادی کرونا بر بیش از ۸۰۰ موزه در اروپا، آمریکای شمالی و آسیا، روندی نگران کننده‌ را آشکار کرده است. ۹۰ درصد شرکت‌کنندگان در این نظرسنجی انتظار دارند که همه‌گیری کرونا دایره فعالیت موزه‌ها را در آینده محدود کند، ۲۵ درصد از آن‌ها از عدم امنیت شغلی در موسسات خود می‌گویند و ۱۰ درصد نیز معتقدند موزه‌های محل کارشان ممکن است هیچگاه دوباره باز نشوند.

خسارت وارده به موزه‌ها و میراث فرهنگی در هر کشور بسته به طول مدت قرنطینه، در دسترس بودن کمک‌های مالی اضطراری و طرح‌های حمایتی، متغیر است و البته به خود موزه نیز بستگی دارد.

از زمان رکورد بزرگ در آمریکا در دهه ۱۹۳۰ تاکنون، این دوره پرخطرترین دوره برای موسسات فرهنگی این کشور بوده است که علاوه بر کمک‌های مردمی به درآمد کسب شده خود وابسته هستند و سرمایه اهداکنندگان و به دنبال آن کمک‌های مالی به موزه‌ها کاهش یافته است.

به گفته مدیرکل انجمن موزه‌های آمریکا، این موزه‌ها هر روزی که تعطیل هستند مجموعاً در حدود ۳۳ میلیون دلار ضرر می‌دهند. حدود یک سوم از این موزه‌ها حتی قبل از شروع بحران کرونا از لحاظ مالی در مضیقه بودند که ممکن است امکان بازگشایی دوباره آن‌ها هرگز فراهم نشود. 

در زمان حاضر کارکنان موزه‌های اروپا به لطف جایگاه اجتماعی خود و سیاست‌های دولتی در خصوص حفظ مشاغل در طول بحران‌های سلامتی، امنیت شغلی بیشتری دارند.

در آلمان کارکنان عادی موزه‌های عمومی تحت چتر حمایتی قراردادهای خود هستند و در ایتالیا حتی موزه‌های دولتی مستقل نیز اختیار استخدام یا اخراج کسی را ندارند زیرا بیشتر کارکنان آن‌ها کارمندان دولت هستند.

 

کمک‌های اضطراری (تامین مالی فوری)

با این استدلال که موزه‌ها موتورهای اقتصادی هستند که سالانه ۵۰ میلیارد دلار پول به اقتصاد آمریکا تزریق می‌کنند، انجمن موزه‌های آمریکا نیز از کنگره این کشور درخواست کرده تا به موزه‌های غیرانتفاعی دست‌کم چهار میلیارد دلار کمک اضطراری کند. اما یک لایحه فدرال که در تاریخ ۲۷ مارس به تصویب رسید، تنها ۷۵ میلیون دلار بودجه به سازمان موقوفه ملی هنرها اختصاص داد که ۶۰ درصد از آن صرف کمک‌های مستقیمِ ۵۰ هزار دلاری به سازمان‌های فرهنگی غیرانتفاعی در آمریکا خواهد شد.

 

راهبردهای پساکرونایی

مدیران موزه‌ها برای برقراری تعادل میان مخارج و درآمد، خود را برای ایجاد تغییرات راهبردی گسترده آماده می‌کنند. کاهش درآمد، متصدیان موزه‌ها را ناچار می‌کند تا در نمایش‌ها بیشتر به مجموعه‌های دائمی تکیه کنند زیرا هزینه‌های حمل و نقل و بیمه بالا است و از درآمد حاصله می‌کاهد. اما همزمان با آن که موزه‌ها از هزینه‌ها در فضای فیزیکی خود می‌کاهند، تلاش‌های آن‌ها در جلب مخاطبان دیجیتال ادامه خواهد یافت.

 

شکل موزه‌داری دنیا تغییر خواهد کرد؟

بحران فعلی که گریبان‌گیر موزه‌های بزرگ هنری دنیا شده است، برخی از کارشناسان هنری را به اظهارنظر درباره آینده هنر، اقتصاد هنر و حتی مجموعه‌داری آثار هنری واداشته است. دو کارشناس اقتصاد هنر که روزنامه هنر لندن از بردن نام آنها خودداری کرده، پیش‌بینی کرده‌اند که اگر وضعیت فعلی موزه‌ها تا پایان سال 2020 ادامه داشته باشد به طور قطع موزه‌ها باید برخی از آثار گنجینه‌ هنری خود را در حراج‌های بین‌المللی عرضه کنند تا بتوانند به حیات خود ادامه دهند. این در حالی است که موزه‌ها توان حضور در بُعد رقابتی حراج‌های مهم هنری را هم نخواهند داشت.

این کارشناسان اذعان دارند: عرضه آثار موزه‌های مهم دنیا در حراج‌ها حتما تاثیرات منفی بر اقتصاد هنر خواهد داشت و البته شاید به دلیل کاهش قیمت آثار هنری، شاهد حضور مجموعه‌داران جدیدی در عرصه هنر باشیم.

با توجه به اینکه بسیاری از متخصصین مشغول کار از منازل خود هستند خیلی از رویدادها نیز به سمت برگزاری آنلاین می‌روند و موزه‌ها نیز برای ارائه توصیه‌ها و موارد آموزشی و نمایش آثار خود مشغول توسعه‎ی وبینارها برای رویارویی با شرایط موجود هستند.

 

 

 

برگرفته شده از: منبع۱، منبع ۲

صاحب اثر  : تولید محتوای گروه جاوید

مدت زمان مطالعه : هفت دقیقه

نظرات

برای این مطلب نظری ارسال نشده است.

ارسال نظر