فرض کنیم نمونه اولیه محصولی که قرار است به سرمایه‌گذار یا نهاد مسئول نشان بدهیم، آماده شده است اما تا زمانیکه مدل کسب‌وکار حاضر نیست، نمونه اولیه‌ ارزش چندانی نخواهد داشت. چرا؟ به دلایل مختلف!

در نبود مدل کسب‌وکار ممکن نیست به هر شخصی اعم از حقیقی یا حقوقی بتوان توضیح داد که از تولید این محصول (هر محصولی) چه هدفی دنبال می‌شود و تولید آن چه ارزش افزوده‌ای برای شرکت و مشتریان به‌ همراه می‌آورد؟ لذا برای این امر به مدل کسب‌وکار نیاز داریم.

مدل کسب‌وکار مفهومی است که عموم مردم از آن استفاده می‌کنند در حالیکه اکثراً به درستی نمی‌دانند که به چه موضوعی اشاره دارد. به قول مایکل لوئیس مدل کسب‌وکار مانند یک اثر هنری است که وقتی مشاهده شود مورد درک و فهم قرار می‌گیرد در حالیکه ممکن است به درستی نتوان آن را توضیح داد.

 

مدل کسب‌وکار چیست؟ 

مدل کسب‌وکار ساختاری مفهومی است که تداوم حیات یک کسب‌وکار را توجیه کرده و طی آن چگونگی عملکرد، درآمدها و رسیدن به اهداف مختلف کسب‌وکار مربوطه توضیح داده می‌شود. تمام روندهای یک کسب‌وکار و سیاست‌هایی که طبق آن عمل خواهد شد، اجزای این مدل را تشکیل می‌دهند.

به قول پیتر دراکر Peter Drucker استاد برجسته مدیریت: «مدل کسب‌وکار قرار است بگوید مشتری شما کیست و با چه هزینه‌ای، چه ارزشی را می‌خواهیم برای او تولید کنیم.»

در عین حال این مدل توضیح می‌دهد که یک شرکت چگونه علاوه بر تولید ارزش برای مشتری،  برای خودش نیز ایجاد ارزش می‌کند؟

هر مدل کسب‌وکار ذاتاً دارای سه قسمت است:

  • همه آنچه به طراحی و تولید محصول مرتبط است.
  • همه آنچه به فروش محصول از پیدا کردن توزیع‌کنند‌گان و مشتریانِ مناسب مرتبط است.
  • همه آنچه در مورد چگونگی پرداخت هزینه از سوی مشتریان و درآمدهای کسب‌وکار مرتبط است.

بنابراین مدل کسب‌وکار یک نقشه‌راه برای موفقیت (یا شکست) آن محسوب می‌شود و چگونگی تولید ارزش‌ها را از طریق روندها و سیاست‌های مربوطه توضیح می‌دهد.

پیش‌تر که رقابت در بازار به این میزان شدید نبود و تعداد شرکت‌ها نیز کمتر بود، کارآفرینان ابتدا کسب‌وکار را تاسیس می‌کردند و سپس به مرور زمان مدل آن را تهیه و تکمیل می‌کردند اما با افزایش بازیگران، بازار، تهیه مدل کسب‌وکار به یک ضرورت تبدیل شده که چگونگی عملکرد آن، ارتباط با سهام‌داران و معارضین و موارد متعدد دیگری را توضیح می‌دهد. در واقع طی این مدل دلیل تمایز یک شرکت با سایر شرکت‌های رقیب و اینکه چرا باید از سوی مشتریان انتخاب شوند، بیان می‌شود. برای مثال اقبال مردم به فیسبوک برای آن بود که امکان برقراری ارتباط بی‌واسطه را برای آنها فراهم می‌کرد (مدل عملیاتی) در حالیکه هزینه‌ای نیز از آنها دریافت نمی‌داشت (مدل درآمدی).

 

دست کم ۳۰ مدل کسب‌وکار مختلف را می‌توان برشمرد که در این مطلب ما به توضیح ۱۰ مورد آن‌ها می‌پردازیم و سایر مدل‌ها را در قسمت‌های دوم و سوم بررسی خواهیم کرد.

 

۱- تولیدکننده

تولیدکننده محصول نهایی را با استفاده از مواد خام تولید می‌کند و ممکن است محصول را به صورت مستقیم یا با استفاده از واسطه‌ها به فروش برساند.

مثال: فورد و جنرال الکتریک

 

۲-پخش‌کننده (توزیع‌کننده)

توزیع‌کننده محصول را از کارخانه یا همان تولیدکننده خریداری کرده و به خرده‌فروشان یا به صورت مستقیم، به مصرف‌کنندگان می‌فروشد.

مثال: نمایشگاه‌های خودرو (فروشندگان خودرو)

 

۳- خرده‌فروش

خرده‌فروش پس از آنکه کالا را از تولیدکننده یا توزیع کننده خریداری کرد، مستقیماً به مصرف‌کننده می‌فروشد.

مثال: آمازون، تسکو

 

۴-فرانشیز یا حق امتیاز

یک فرانشیز ممکن است تولیدکننده، توزیع‌کننده یا خرده‌فروشی باشد که به جای اینکه محصولی جدید را بفروشد از برند و محصول شرکت اصلی استفاده می‌کند و مبلغی را به آن می‌پردازد.

مثال: مک‌دونالد، پیتزا هات

 

۵-تجارت خشت و ملات

شیوه‌ای سنتی از کسب‌وکارها است که طی آن تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان، عمده‌فروشان یا خرده‌فروشان صرفاً به صورت رو در رو در مکانی که یا مال خود آنها است و یا اجاره کرده‌اند با مشتری در ارتباط هستند. در مفهوم وسیع‌تر این کسب‌وکارها به مواردی اتلاق می‌شود که وجود فیزیکی و خارجی داشته باشند.

 

۶-تجارت الترونیک

تجارت الترونیک مدل به‌روزشده‌ای از مدل کسب‌وکاریِ خشت و ملات است که تمرکز آن صرفاً بر روی فروش محصول از طریق درگاه‌های آنلاین قرار دارد.

 

۷- خشت و کلیک

شرکتی که ترکیبی از دو مورد پنج و شش باشد یعنی هم از طریق درگاه‌های سنتی و هم از طریق درگاه‌های آنلاین فروش را به سرانجام رساند. این مدل، منعطف است چراکه می‌تواند به آنها که از نظر مکانی در نزدیکی هستند، به صورت رو در رو بفروشد و همزمان برای آنها که از نظر مکانی دورتر هستند، از طریق درگاه آنلاین ثبت سفارش کرده و سپس ارسال کند.

 مثال: اکثر فروشندگان لباس و لوازم جانبی

 

۸-ده سِنتی و نیکل

این مدل به دلیل هزینه پایین محصول اصلی (محصول پایه) به این صورت نام‌گذاری شده که بیانگر هزینه پایین خرید/فروش آن است. در این حالت هر خدمت دیگری که به محصول اصلی وابسته باشد با اخذ هزینه از کاربر به وی ارائه می‌شود.

 مثال: شرکت‌های هوایی کم‌هزینه مانند easyJet

 

۹-فری‌میوم یا رایگان‌پایه

این مدل یکی از متداول‌ترین مدل‌های کسب‌وکاری در فضای مجازی است به طوریکه شرکت‌ها یک سری خدمات را به صورت رایگان به مشترکان خود ارائه می‌کنند و برای تعدادی دیگر از خدمات اصلی یا به اصطلاح اعلاء، مبلغی را دریافت می‌کنند. بنابراین برای مشتریان مختلف با نیازهای متفاوت، مدل متمایزی وجود دارد.

 برای مثال در نسخه رایگان دراپ‌باکس، دو گیگابایت فضا در اختیار کاربر قرار داده می‌شود. اگر کسی به حجم بالاتری نیاز داشته باشد می‌تواند با پرداخت ماهانه ۹.۹۹ دلار از سرویس حرفه‌ای آن استفاده کند. یا برخی برنامه‌های ویرایش‌گر عکس اجازه استفاده رایگان از برخی امکانات را به کاربران می‌دهند و در برابر دریافت مبلغی، تمامی امکانات را قابل دسترسی می‌کنند. یا مثال دیگر یوتیوب است که در نسخه رایگان آن در ابتدا و میانه ویدیوها آگهی پخش می‌شود اما در نسخه اعلای آن (نسخه قرمز) آگهی پخش نمی‌شود.

لذا این مدل بسیار متداول است چراکه هم مقرون به صرفه است و هم مسیری برای افزایش کاربران تازه در آن وجود دارد.

 

۱۰-اشتراک یا آبونمان

اگر هزینه کسب مشتری بالا باشد این مدل می‌تواند مناسب‌ترین حالت باشد به صورتیکه امکان حفظ مشتریان را در بلندمدت فراهم می‌کند و درآمدهایی دائمی را برای کسب‌وکار به همراه می‌آورد.

مثال: نت‌فلیکس

 

اگر ایده‌ای دارید که برای آن به دنبال تهیه مدل کسب‌وکار موفق و تامین فوری منابع مالی هستید همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.

 

برگرفته شده از: منبع

صاحب اثر: تولید محتوای گروه جاوید

زمان مطالعه: هشت دقیقه

نظرات

برای این مطلب نظری ارسال نشده است.

ارسال نظر