مدل کسب‌وکار چیست؟ 

مدل کسب‌وکار ساختاری مفهومی است که تداوم حیات یک کسب‌وکار را توجیه کرده و طی آن چگونگی عملکرد، درآمدها و رسیدن به اهداف مختلف کسب‌وکار مربوطه توضیح داده می‌شود. تمام روندهای یک کسب‌وکار و سیاست‌هایی که طبق آن عمل خواهد شد، اجزای این مدل را تشکیل می‌دهند.

به قول پیتر دراکر Peter Drucker استاد برجسته مدیریت: «مدل کسب‌وکار قرار است بگوید مشتری شما کیست و با چه هزینه‌ای، چه ارزشی را می‌خواهیم برای او تولید کنیم.»

در عین حال این مدل توضیح می‌دهد که یک شرکت چگونه علاوه بر تولید ارزش برای مشتری،  برای خودش نیز ایجاد ارزش می‌کند؟

هر مدل کسب‌وکار ذاتاً دارای سه قسمت است:

۱-         همه آنچه به طراحی و تولید محصول مرتبط است.

۲-        همه آنچه به فروش محصول از پیدا کردن توزیع‌کنند‌گان و مشتریانِ مناسب مرتبط است.

۳-        همه آنچه در مورد چگونگی پرداخت هزینه از سوی مشتریان و درآمدهای کسب‌وکار مرتبط است.

بنابراین مدل کسب‌وکار یک نقشه‌راه برای موفقیت (یا شکست) آن محسوب می‌شود و چگونگی تولید ارزش‌ها را از طریق روندها و سیاست‌های مربوطه توضیح می‌دهد.

 

دست کم ۳۰ مدل کسب‌وکار مختلف را می‌توان برشمرد که در قسمت اول به توضیح ۱۰ و در قسمت دوم به توضیح ۱۴ مدل ‌پرداختیم. در قسمت سوم و پایانی نیز پنج مدل دیگر را بررسی خواهیم کرد. شایان ذکر است برخی از این مدل‌ها معادل فارسی ندارند و در این مطلب سعی نشده برای آنها معادل‌سازی شود. از طرفی بهتر است همه این موارد را به فارسی ترجمه نکرده و از همان واژه انگلیسی برای معرفی آنها استفاده کنیم.

 

حراجی

این مدل بیشتر در مورد کالاهای خاصی که به طور معمول داد و ستد نمی‌شوند و یا ارزش ثابت‌شده‌ای در بازار ندارند استفاده می‌شود. مواردی همچون کلکسیون‌ها، آثار هنری و اشیای آنتیک، برخی املاک و کسب‌وکارها مواردی هستند که از این روش برای فروش آنها استفاده می‌شود. در این مدل، قیمت‌های پایه توسط فروشنده اعلام می‌شوند و خریداران قیمت‌های پیشنهادی خود را اعلام می‌کنند و همه از پیشنهادهای دیگران خبر دارند. نهایتاً موضوع مورد معامله به بالاترین قیمت به فروش می‌رسد. درآمد کسب‌وکار در این مدل براساس کمیسیونی است که از نقل و انتقال انجام شده دریافت می‌شود.

 

حراجی معکوس

این مدل برعکس حراجی هست که در آن نقش خریدار و فروشنده جابه‌جا می‌شود و فروشنده قیمت‌های پیشنهادی خود را به خریدار اعلام می‌کند. این مدل زمانی استفاده می‌شود که فروشندگان متعدد می‌خواهند موردی مشابه را به یک خریدار بفروشند. فروشندگان با پایین آوردن پیشنهاد قیمتی خود سعی می‌کنند خریدار را ترغیب کنند و نهایتاً کالای مربوطه به پایین‌ترین قیمت فروخته می‌شود. برای مثال مناقصاتی که برای به دست آوردن پروژه‌های دولتی برگزار می‌شوند از همین روش پیروی می‌کنند.

 

دسته تیغ و تیغه‌ها

استراتژی دسته تیغ و تیغه‌ها، یک مدل کسب‌وکار است که در آن کالای اصلی به قیمت پایین (یا در بعضی موارد رایگان) داده می‌شود تا فروش مکمل‌ها و ملحقات آن مثل پرینتر جوهری و کارتریج جوهر آن، دسته تیغ و تیغه یا کنسول‌های بازی و بازی‌های آن افزایش یابد. با استفاده از این مدل کسب‌وکارها مسیری را ایجاد می‌کنند که طی آن تا زمانیکه کالای اصلی موجودیت دارد، درآمد شرکت با فروش متعلقات آن ادامه می‌یابد.

 

دسته تیغ و تیغه‌ها (معکوس)

در این استراتژی متعلقات کالا با قیمتی نازل حتی کمتر از قیمت تمام شده به فروش می‌رسند با این هدف که کالای اصلی را با قیمت بالاتری به فروش برسانند. برای مثال Apple  از این مدل استفاده می‌کند. این شرکت گوشی‌های تلفن همراه خود را به قیمت بالایی عرضه می‌کند و درآمد بالایی از فروش این گوشی‌ها به دست می‌آورد در حالیکه محصولات دیجیتال خود را با قیمتی به مراتب پایین‌تر عرضه می‌کند. برای مثال زمانیکه Apple برنامه iTunes را عرضه کرد قیمت یک سی.دی. موسیقی بین ۱۶ تا ۱۸ دلار بود در حالیکه یک آلبوم در ‌‌iTunes برابر ۹.۹۹ دلار بود یعنی هر آهنگ برابر با ۹۹ سنت.

 

تقاضا پایه

در این مدل کالا یا خدمت براساس درخواست ثبت شده‌ی متقاضی به وی عرضه می‌شود. این مدل بر بستر اینترنت و موبایل عملی می‌شود به شکلی که متقاضی درخواست خود را از طریق برنامه موبایلی یا اینترنت ثبت می‌کند. این درخواست توسط کارمند شرکت ثبت کننده دریافت می‌شود و پس از آن از طرف شرکت مربوطه براساس زمان‌بندی درخواست شده از سوی متقاضی کالا یا خدمات موردنظر به متقاضی ارائه می‌شود.

مثال: Uber & Instacart

 

User Community

این مدل براساس شبکه‌سازی پایه‌گذاری شده است که طی آن یک کسب‌وکار در قبال دریافت مبلغ عضویت اجازه استفاده از شبکه‌هایی که به آنها دسترسی دارد را به افراد می‌دهد.

مثال: Glassdoor

 

سخن آخر

همانطور که دیدیم بسیاری از شرکت‌ها صرفاً از یکی از این مدل‌ها استفاده نمی‌کنند بلکه ترکیبی از آنها را به کار می‌بندند. مدلی که برای کسب‌وکار انتخاب می‌شود براساس نیازهای آن و ارزش‌هایی که می‌خواهد برای مشتریان و سهام‌داران و ... خلق بکند، انتخاب می‌شود.

نظرات

برای این مطلب نظری ارسال نشده است.

ارسال نظر