پرورش گوزن، صنعتی جدید با سوددهی بالا

۲۷ بهمن ۱۳۹۷
228 بازدید
پرورش گوزن، صنعتی جدید با سوددهی بالا

سایت گروه جاویدگوشت گوزن نسبت به گاو دارای کیفیت بالاتری است و همین امر یکی از دلایل محبوبیت پرورش گوزن به عنوان منبع غذایی است و گوزن به عنوان یکی از حیوانات حلال گوشت و دارای مزیت‌های بی‌شمار، هم برای مصرف‌کننده و هم برای سرمایه‌گذار به حساب می‌آید. مرال، بزرگترین نوع از گونه گوزن است که نرها با داشتن شاخ و اندازه‌ای بزرگتراز ماده‌ها، از آن‌ها متمایزند و وزنشان تا ۲۴۰ کیلوگرم نیز می‌رسد؛ و مهمترین مزیت پرورش گوزن در مقایسه با سرمایه‌گذاری در دیگر دام‌ها این است که گوزن علوفه‌های مرتع را با کارایی بالا به پروتئین تبدیل می‌کند. بر این اساس با مدیریت مناسب می‌توان گوزن را در زمین‌های حاشیه‌ای پرورش داد و همچنین آن‌ها به خوبی با شرایط چراگاه‌های موجود سازگار می‌شوند و مزیت بزرگ دیگر این حیوان، نسبت بالای گوشت کم‌چرب تولید شده به ازای هر کیلوگرم وزن زنده دام است.

تولید و پرورش گوزن گوشتی

مرال (Red Deer) با نام علمیCervus elaphus   از خانواده گوزن‌ها Cervidae به‌حساب می‌آید. پراکنش آن در قاره اروپا، شمال آفریقا، آسیا و در ایران در استان‌های گلستان، مازندران و گیلان پراکنده است. تعدادی نیز به منطقه ارسباران در آذربایجان شرقی منتقل شده‌اند. مرال بزرگترین گونه گوزن ایران و زیستگاه آن، مناطق جنگلی و بیشه زارهای مناطق کوهستانی است. رژیم غذایی آن شامل علوفه، جوانه، برگ های جوان، پوست درختان، قارچ، توت، تمشک و انواع میوه های جنگلی دسته‌بندی شده است. جفت‌گیری مرال ها از اواسط شهریور تا اواسط مهر انجام می‌شود.

میانگین وزن جنس نر ۲۴۰-۱۶۰ کیلوگرم، طول بدن ۲۳۰-۱۷۰ سانتی متر و ارتفاع حدود ۱۵۰ سانتی متر است. در جنس ماده دامنه وزنی ۱۷۰-۱۲۰ کیلوگرم، طول بدن ۲۱۰-۱۶۰ سانتی متر و ارتفاع بدن حدود ۱۲۰ سانتی متر می باشد. زیر گونه های مرال شامل: مرال اروپای غربی، مرال اروپای مرکزی، مرال خزری (پراکنش در آسیای صغیر، قفقاز و شمال ایران)، مرال اسکاتلندی، مرال کرسی، مرال کشمیری، مرال بلخی و مرال یارکندی است. مرال های بومی ایران از انواع بزرگ جثه مرال به شمار می روند.

در حالی که جمعیت مرال در ایران به شدت کاهش یافته و اگر این روند ادامه یابد در آینده نزدیک در خطر انقراض قرار خواهد گرفت، در بسیاری از کشورها به عنوان یکی از شاخه های صنعت دامپروری و برای تولید گوشت و دیگر فراورده های جانبی پرورش می یابد. هرچند پرورش تجاری گوزن به نسبت صنعت جدیدی است با این حال بیش از ۱۰۰ میلیون دلار درآمد سالانه برای کشورهای اصلی پرورش‌دهنده مانند نیوزیلند، ایرلند، بریتانیای بزرگ و آلمان تولید می کند. نیوزیلند به تنهایی سالیانه بیش از۱۰۰۰ تن گوشت گوزن به ایالات متحده صادر می کند.

چرا پرورش گوزن؟

گوزن در بسیاری از مناطق دنیا برای تهیه غذاهای مختلفی مانند استیک، انواع خورشت‌ها، کباب و غیره استفاده می‌شود و مزه این گوشت مشابه گوشت گاو است. گوزن بافت نرم‌تری نسبت به گوشت گاو دارد، ضمن اینکه چربی آن نیز کمتر است. مطالعات متخصصان تغذیه نشان می‌دهد که این گوشت دارای کالری مناسب و پروتئینی تقریبا مشابه با گوشت گاو و گوسفند است و گوشت گوزن های پرورشی دارای بافت ریز، ملایم، ترد و خوش طعم و مطبوع و متمایز از گوشت گوزن شکار‌شده‌ی وحشی است. گوشت این حیوان همچنین با توصیه های متخصصان قلب برای منع استفاده از چربی، کلسترول و کالری سازگاری دارد. در حال حاضر گوشت گوزن به قیمت هر کیلوگرم  بیش از۲۰۰ هزار تومان در حد کم در بازار عرضه می شود که مشتریان خاص خود را دارد. مرال قدرت باروری بالا و عمر پرورش و تولید مثلی طولانی دارد و به راحتی زایمان می کند؛ خیلی زود بچه های خود را از شیر می گیرد ضمن اینکه رفتار آرام مرال ها و جثه مناسب، وارسی دام ها و جابجایی ها را آسان می کند. همچنین زمستان های سرد و تابستان های گرم را تحمل می کند و حساسیت آن به بیماری پایین است.

پرورش تجاری گوزن، صنعت جدیدی است و عدم نیاز پرورش گوزن به محیط سرپوشیده، سازگاری با شرایط آب و هوایی و سوددهی بیشتر در مقایسه با پرورش گاو و گوساله، فرصت مناسبی برای پرورش این دام در ایران است. از دیگر مزایای آن می‌توان به استفاده از شاخ گوزن برای مصارف دارویی، پوست آن برای چرم سازی و بهره گیری از گوشت آن به عنوان ماده‌ای پروتیئنی در سبد غذایی و در اختیار گذاردن گوزن به قرقگاه‌های شکار، اشاره کرد. پرورش مرال حق انتخاب خوبی برای برخی فعالیت‌های کوچک یا پاره وقت کشاورزی است اما پرورش دهندگان باید توجه داشته باشند که لازم است در مورد بازاریابی محصولاتشان بسیار فعال باشند و در مورد پرورش گوزن و کارهای مربوط به آن اطلاعات کافی به دست آورند.

پرورش گوزن، صنعتی جدید با سوددهی بالا

بازار نوپا و نیازمند به سرمایه‌گذاری

به خاطر تقاضای در حال افزایش برای محصولات گوزن، حداقل احتیاجات زمین برای پرورش و سازگاری گوزن به چراگاه های حاشیه ای، پرورش گوزن در آمریکا به طور پیوسته و یکنواخت در حال رشد است. آمریکا بیش از ۲۰ درصد گوشت گوزن مورد نیاز برای بازارهای داخلی را تامین می کند و این بازار سالیانه رشد ۳۰-۲۵ درصدی را تجربه کرده است. بیش از ۰۰۰/۲۰۰ راس انواع مرال، گوزن زرد(Fallow deer) ،  Axis، Sika ، گوزن شمالی (Elk)  و گوزن دم سفید (White tailed deer) در قرق‌های شکار، مزارع و چراگاه‌های مصنوعی پرورش می یابند. ایالت پنسیلوانیا حدود ۳۰ درصد فعالیت های پرورش تجاری گوزن را دارا است. سالیانه حدود ۰۰۰/۲۵ راس مرال در مزارع آمریکا و کانادا پرورش می یابد.
محصول دیگر گوزن شاخ آن است که در اوایل تابستان هنگامی که به ۵۵ درصد رشد کامل خود رسیده و در وزن حدود ۱ کیلوگرم تا ۵/۴ کیلوگرم برداشته می شود. شاخ برای تولید” پودر شاخ” – داروهای تقویت کننده قوای جنسی- در بازارهای سنتی آسیای شرقی مصرف می شود.

محصول دیگر پرورش دهندگان گوزن، فروش دام های داشتی، بچه گوزن های از شیر گرفته‌شده و یک ساله‌ها است. این دام های داشتی می توانند مستقیم به پرورش دهندگان فروخته شوند و یا در حراجی‌های دام به فروش برسند. هنگام فروش دام های داشتی لازم است رکوردهای تولیدی و سلامتی دقیقی داشته باشید. بسیاری از مشتری ها در جستجوی گوزن های نر با افزایش وزن بالا و بازدهی تولید شاخ بالا هستند و برای گوزن های ماده، افزایش وزن های بالا و باروری مطلوب مورد نظر است.

محصولات فرعی دیگر گوزن شامل چرم، دم، رباط پا، دکمه‌های شاخ و دندان‌های نیش هر کدام بازار های خاص خود را دارند. همچنین گوزن های نر می‌توانند به عنوان حیوانات شکار برای قرق‌های شکار فروخته شوند.

پرورش گوزن احتیاج به امکانات خاصی شامل زمین چراگاه، منبع آب تازه و پناهگاه طبیعی برای زایمان، مانند درختان یا درختچه ها دارد. همچنین مرال از داشتن یک منبع آب برای غلتیدن لذت می برد.

نرخ تراکم مرال ۱۵ راس بالغ و بچه های شیرخوارشان درهر هکتار است. ناحیه های چَرا باید با ۱۷ ریف از سیم به ارتفاع حداقل ۱۹۰ سانتی متر فنس بندی شود. برای محافظت عبور بچه گوزن‌ها و شکارگرها از زیر فنس‌ها، یک ردیف سیم خاردار در سطح زمین یا یک ردیف سیم دارای شوک الکتریکی درست در بالای سطح زمین اضافه می‌کنند‌. همچنین برای محافظت گوزن ها از باد، باران‌های سرد و آفتاب داغ تابستان یک ردیفی از درختان و یا یک سایبان سه طرفه تدارک می‌بینند. همچنین به تسهیلات جابجایی دارای راهروها، دروازه ها،آغل های متراکم کننده و غرفه ها نیاز است. پیش از ساخت تسهیلات جدید و یا خرید تجهیزات جابجایی، می بایست همه عملیات مزرعه را در نظر بگیرید تا تخمین بزنید چه چیزی مورد نیاز است.

صدور مجوز برای تجارت گوشت و مزایای تجاری

مدیر کل دفتر مدیریت شکار و صید سازمان محیط زیست این‌طور گفته است که تکثیر و پرورش گوزن در کشور ما یک کار نوپا به‌حساب آمده و به همین دلیل هیچ مانعی برای این‌کار وجود ندارد. براساس ماده ۸ قانون حفاظت و بهسازی و ماده ۷ شکار و صید برای هر گونه‌ی داخلی و خارجی مجوز تکثیر، پرورش، نگهداری، خرید، فروش، صادرات و واردات از سازمان محیط زیست باید اخذ بشود. با وجود اینکه پرورش گوزن در کشورهای دنیا طرفداران بسیاری دارد، اما در ایران کاملا ناشناخته مانده است. به تازگی با اطلاع رسانی‌های انجام شده، مردم با اهمیت و ارزش غذایی گوشت این حیوان تقریبا آشنا شده‌اند. هرچند پرورش تجاری گوزن به نسبت صنعت جدیدی است، با این حال بیش از ۱۰۰ میلیون دلار درآمد سالانه برای کشورهای اصلی پرورش‌دهنده مانند نیوزیلند، ایرلند، بریتانیای و آلمان در پی داشته است. نیوزیلند به تنهایی سالیانه بیش از ۱۰۰۰ تن گوشت گوزن به ایالات متحده صادر می‌کند. آمریکا بیش از ۲۰ درصد گوشت گوزن مورد نیاز برای بازارهای داخلی را تامین می‌کند و این بازار سالیانه رشد ۳۰-۲۵ درصدی را تجربه کرده است.

پیش‌بینی می شود اگر بتوانیم برای محصولات گوزن به ویژه شاخ و گوشت آن بازارهای هدف صادراتی خوبی بیابیم، این کار می‌تواند زمینه ساز فعالیت اقتصادی منسبی باشد؛ هر چند در داخل کشور نیز می‌تواند بازار مصرف خوبی برای آن شکل بگیرد. در کنار سایر فعالیت های اقتصادی مانند پرورش شتر و بز اصلاح‌شده، پرورش گوزن نیز یکی از مقوله هایی است که اگر سرمایه گذاران علاقه داشته باشند و به آن ورود یابند، شرایط کار برای آنان فراهم است. پرورش‌دهنده‌گان، هم می‌توانند از گونه‌های بومی استفاده کنند که این نیاز به هماهنگی با محیط زیست دارد و البته محدود است؛ هم می‌توانند از گونه‌های وارداتی بهره ببرند. احتمالا عمده تولیدات در این زمینه با هدف صادرات محصولات شکل خواهد گرفت؛ چون بازار خوبی برای فرآورده‌های آن در کشور‌های حاشیه خلیج فارس، مخصوصن برای گوشت گوزن وجود دارد؛ همچنین برای شاخ و شیر آن، کشوری مثل چین و کشورهای اروپایی متقاضی هستند.

پیش از آغاز فعالیت پرورش گوزن باید در مورد تقاضاهای محلی و شناسایی بازارهای ممکن برای محصولات تحقیق نمود. پرورش دهندگان می‌توانند به طور مستقیم و یا از طریق توزیع‌کنندگان بازاریابی کنند. پرورش دهندگان انفرادی می توانند محصولاتشان را از طریق نمایشگاه های کشوری، فروش در رستوران های ویژه، تجارت اینترنتی، انجمن های گوزن استانی و کشوری، نشریه‌های کشاورزی و بازار‌های فروش‌رسانه ای بازاریابی نمایند.

 

اگر پرورش گوزن برای شما هم جذاب است و به این صنعت علاقه‌مند شده‌اید، می‌توانید جهت مشاوره تامین‌مالی، تدوین طرح توجیهی و آغاز این سرمایه‌گذاری سودآور، با گروه مشاورین جاوید سرمایه صدرا تماس بگیرید. مشاورین ما، همواره در کنار شما و راهنمای شما خواهند بود

نظرات کاربران