بلوار نلسون ماندلا (جردن)، نبش خیابان طاهری، برج مرکز تجارت ایران، طبقه 8
    021 26291388
    لیزینگ

    از تعریف تا استفاده

    لیزینگ

    نام «لیزینگ» به گوش اغلب ما آشناست و احتمالا تا حدی نیز از کاربرد آن اطلاع داریم. با این حال آنچه در این مطلب به آن پرداخته ایم، توضیح کامل تر این مفهوم و انواع آن است تا شاید بهتر بتوانیم تشخیص بدهیم لیزینگ چه وقت هایی به کار ما می آید و چه مواقعی بهتر است از شرکت های لیزینگی کمک بخواهیم.

    اگر شما جزو آن دسته افرادی که از سیر تا پیاز لیزینگ و انواع آن را می دانند نباشید، شاید جالب باشد بدانید که مفهوم «لیزینگ» به اندازه ای گسترده است که ممکن است بخش هایی از زندگی روزمره ما را نیز تحت سیطره خود قرار داده باشد. بعنوان مثال چنانچه شما در خانه اجاره ای زندگی می کنید و یا ملکی را اجاره داده اید، این فعالیت نیز به نوعی می تواند در زمره فعالیت های مربوط به لیزینگ به شمار بیاید.

    در زبان فارسی، مناسب ترین واژه ای که برای لیزینگ ارائه شده «اجاره اعتباری» است که البته نه تعریف مانعی ست و نه جامع. در عین حال بنا به تعریف، لیزینگ یعنی «رشته فعالیت اعتباری تخصصی مبتنی بر روش اجاره ای که در آن نوعی قرارداد میان دو نفر یا بیشتر- اعم از حقیقی یا حقوقی به منظور بهره برداری از عین و یا منفعت کالای سرمایه ای یا مصرفی بادوام که از قابلیت اجاره برخوردار باشد منعقد می شود، لذا لیزینگ مجوعه ای از مبادلات اقتصادی مشتمل بر خرید، اجاره و در نهایت فروش یا تملیک را در بر می گیرد.»

    اگرچه تعریفی که از لیزینگ ارائه شده تعریف جامع و کاملی است اما مفهوم آن به اندازه ترجمه نام آن سخت و غیرقابل درک است. چنانچه قرار باشد این تعریف را به بخش های ساده تری تقسیم کنیم تا شکل واضح تری در ذهن ما پیدا کند لیزینگ به این صورت معنی می شود:

    نوعی اجاره که به صورت تخصصی و بر پایه دانش فنی انجام می شود. مبنای این فعالیت اعتباری قرار دادی است که بین دو طرف اجاره بسته می شود، خواه طرفین اشخاص حقیقی باشند و یا شرکت های حقوقی. همچنین در این قرار داد، سرمایه (به صورت پول) و یا کالای بادوامی وجود دارد که بر اساس ادوات قرارداد مورد معامله قرار می گیرد و از خودش یا انتفاعش استفاده می شود. منظور از کالای بادوام این است که استهلاک کالا طولانی مدت باشد و در طول مدت قرار دادو پس از آن نیز قابلیت استفاده و بهره رسانی داشته باشد، به طور مثال اگر بخواهیم این مساله را به شکل ساده نگاه کنیم «زمین» می تواند به عنوان کالای بادوام مورد استفاده قرار بگیرد اما نمی توان کالای کم دوامی مثل یک پاکت آبمیوه را اجاره داد، همچنین هنگامی که یک خودرو کالای مورد نظر است از خود کالا استفاده می شود، اما چنانچه کالای مورد نظر چیزی مانند یک دستگاه صنعتی باشد، تولیدی آن دستگاه یا به عبارتی «انتفاع» آن مورد استفاده قرار می گیرد.

    افزون بر این در این قرارداد اقتصادی، می توان از لیزینگ برای موارد مختلفی نظیر خرید کالا، اجاره کالا و یا حتی فروختن آن بهره جست.

    تاریخ لیزینگ در ایران

    مانند اغلب فعالیت های تخصصی دیگر، لیزینگ نیز به شکل غیر رسمی تاریخی به طول تمدن بشر دارد.

    اما به صورت رسمی این مفهوم نسبتا جوان در ایران در سال 1354 برای نخستین بار معرفی شد، در آن سال بود که نخستین شرکت لیزینگ با نام «شرکت لیزینگ ایرانیان» با سرمایه اولیه 10 میلیون تومان تاسیس شد و دومین شرکت با نام «شرکت آریا لیزینگ» نیز با سرمایه ابتدایی 100 میلیون تومان، دو سال بعد در سال 1356 آغاز به کار کرد.

    اگرچه هر دوی این شرکت ها نامی از ایران را در خود داشتند اما سرمایه گذاران اصلی آنها فرانسوی ها بودند و طی سال ها فعالیت های بزرگی نیز در این زمینه انجام دادند.

    پس از انقلاب نیز در سال 1362 این عملیات اعتباری با نام «اجاره به شرط تملیک» در قانون مشروعیت پیدا کرد.

    در حال حاضر اگرچه تعداد شرکت هایی که فعالیت هایی در حوزه لیزینگ انجام می دهند بسیار است اما تعداد 34 شرکت از بانک مرکزی ایران مجوز داند که اسامی آنها را نیز می توان در سایت بانک مرکزی کشور مشاهده کرد.

    لیزینگ عملیاتی و لیزینگ سرمایه ای

    همانطور که در ابتدا اشاره کردیم، لیزینگ مفهوم گسترده ایست که انواع و اقسام مختلفی نیز دارد.. در این میان نخستین و ابتدایی ترین فعالیت لیزینگ، لیزینگ عملیاتی است.

    لیزینگ عملیاتی تا حدی به مفهومی که از «اجاره» در ذهن داریم نزدیک است. به این صورتی که قراردادی میان موجر و مستاجر بسته می شود و مورد قرارداد نیز، کالایی بادوام نظیر ماشین آلات صنعتی است. در این نوع لیزینگ، کالا کاملا توسط فرد یا شرکت موجر تامین می شود و مستاجر نیز بعد از پایان قرار داد آن را باز می گرداند.

    این در حالی است که لیزینگ سرمایه ای شباهت بیشتری به مفهوم «اجاره به شرط تملیک» دارد.

    در اجاره به شرط تملیک، کرایه ای که شما برای کالا می پردازید بیش از آنکه به مفهوم سنتی کرایه نزدیک باشد حکم این را دارد که هم زمان با استفاده از کالا، اقساط آن را نیز پرداخت می کنید و در پایان قرار داد به جای آنکه کالا را به صاحبش برگردانید خودتان صاحب آن می شوید.

    این روش در برخی از کشورها از جمله ایالات متحده یکی از رایج ترین راه های خانه دار شدن است، اما بسته به قواعد قرار داد ممکن است زیان هایی نیز برای مستاجر داشته باشد از جمله اینکه چنانچه ظرف مدت کمی مانند یک یا دوماه مستاجر نتواند اجاره را پرداخت کند، کل آنچه تا آن زمان پرداخت کرده است کان لم یکن تلقی شده و بانک یا شرکت مورد نظر می تواند کل خانه را از مستاجر بگیرد.

    در لیزینگ سرمایه ای ممکن است قرار داد کاملا به صورتی که توضیح داده شد نباشد و شرط اجاره اعتباری در آن وجود داشته باشد.

    در اجاره اعتباری مستاجر تنها دریافت کننده نیست و در ازای کالای دریافتی تنها پول پرداخت نمی کند، بلکه بخش یا حتی تمامی از تولیدات خود را به صورت نقد و یا اقساط در اختیار شرکت لیزینگی قرار می دهد. در واقع مانند این است که برای تولیدی خود ماشین آلات را از شرکت لیزینگی اجاره کنید و به جای اجاره آن، بخشی از تولیدات خود را به شرکت بدهید و در پایان مدت قرارداد، مالک ماشین آلات اجاره ای خود بشوید. در این حالت شرکت لیزینگی علاوه بر اجاره کالا به شما، نوعی بازاریابی و فروش محصولات شما را نیز بر عهده گرفته است.

    لیزینگ اهرمی

    نوع دیگر لیزینگ اجاره اعتباری سه جانبه یا لیزینگ اهرمی است.

    برای توضیح این نوع لیزینگ باید افق دیدمان را از فعالیت های تولیدی معمولی گسترده تر کنیم و فعالیت های تجارمیان را بسیار سنگین تر در نظر بگیریم.

    فرض کنید کسب و کار شما نه با ماشین آلات تولیدی که با وسایل بسیار سنگین تر و البته گران تری مانند هواپیما، کشتی و یا حتی دکل نفتی گره خورده باشد. در این موارد شرکت لیزینگی می تواند به عنوان واسطه ای عمل کند که با استفاده از تسهیلات بانکی، آنچه شما برای اجاره اهرمی این ابزار آلات سنگین نیاز دارید را تامین کند.

    لیزینگ خرید و اجاره مجدد

    این نوع لیزینگ احتمالا مربوط به وقتی می شود که فرد در فعالیت تولیدی و تجاری خود به بن بست نزدیک می شود.

    در اینجا شرکت لیزینگی می تواند به مثابه نوعی چتر نجات باشد. به این صورت که فرد ماشین آلات یا تجهیزات خود را به شرکت لیزینگ می فروشد تا بدین ترتیب نقدینگی مورد نیاز برای ادامه فعالیت خود را به دست بیاورد و بعد همان تجهیزات را اجاره می کند و در پایان زمان اجاره نیز مجددا مالکیت آنها را به دست می آورد. به بیان دیگر مثل این است که به اندازه ارزش تجهیزات خود وام بگیرید، و تجهیزات نیز حکم وثیقه را در این وام داشته باشند.

    بر اساس آنچه گفته شد، از خرید خودرو و خانه، تا انجام فعالیت های تولیدی کوچک و یا کسب و کارهای بزرگ با ادوات عظیم الجثه، شرکت های لیزینگی و انواع مختلف استفاده از لیزینگ می توانند به کمک ما بیایند و راهی که قصد طی کردن آن را داریم تسهیل کنند.

    با این وجود، اگرچه بسیاری از شرکت های لیزینگی ممکن است پیشنهاد های بسیار وسوسه کننده و جذابی داشته باشند که در نگاه اول حتی به نظر برسد سود چندانی برای خودشان نمی ماند، حتما پیش از اعتماد به این شرکت ها مجوز آنها را بررسی کنید و سرمایه خود را به صورتی در اختیار آنها قرار بدهید که امکان بازگرداندن آن وجود داشته باشد.

    اشتراک گذاری این مطلب
    در کلیپ بورد ذخیره شد
    }