بلوار نلسون ماندلا (جردن)، نبش خیابان طاهری، برج مرکز تجارت ایران، طبقه 8
    021 26291388
    وام

    از صفر تا صد وام

    وام

    در خانواده ای که من در آن بزرگ شدم «مقروض بودن» گناهی نابخشودنی به شمار می آمد، انگار که هرکس بالاخره ممکن بود وقتی تحت فشار قرار میگیرد دروغ بگوید، برای هرکس پیش می آمد که فرصت نکند مشق هایش را بنویسد و بالاخره هر بچه ای چند باری به عروسک های خواهرش دست برد زده است. تمام این ها اتفاقاتی بود که برای همه پیش می آمد، اما اینکه خودمان را در شرایطی قرار بدهیم که به کس دیگری بدهکار شویم، جرمی بود که نتیجه ای جز نگاه سرد و نا امیدانه والدین در پی نداشت.

    برای خانواده ما این تصور تا آنجا ادامه پیدا کرد که در سال های نوجوانی من، ناچار به خرید اقساطی یک دستگاه یخچال شدیم. اگرچه ما سعی کرده بودیم تا مدتی با تصور «زندگی بدون یخچال بهتر از زندگی با یخچال قسطی است» ادامه بدهیم، اما در نهایت نیاز به تازه نگه داشتن مواد غذایی به نیاز به بدهکار نبودن غلبه کرد، و والدین من برای اولین، و احتمالا آخرین بار در طول عمرشان، برای مدت محدودی بدهکار شخص دیگری شدند.

    بعدها که وارد جامعه بزرگتر شدم و هم سن و سال هایم را دیدم که برای نیازهایی به مراتب کمتر از نیاز خانواده ما به یخچال، از بانک ها یا موسسات مختلف وام می گیرند، آرام آرام این تصور منفی و سرسختانه من از وام، تغییر کرد، تا آنجایی که اگرچه هنوز استفاده از وام را آخرین راه حل برای یک مشکل می دانم، اما جایی در وجودم قبول کرده ام که با درآمدی که ما در طول یک ماه به دست می آوریم، به سختی می توان کارهای بزرگی را کرد که با یک وام بزرگ می توان انجام داد.

    تاریخچه وام در ایران

    به تاریخچه وام که نگاه می کنیم شاید ببینیم که دیدگاه خانواده ما به این مقوله چندان هم غیر معقول نبوده است. کما اینکه نخستین وام های بزرگی که در کشور گرفته شده عاقبتی به مراتب بدتر از نگاه سرد والدین را در پی داشته است.

    اگرچه دریافت وام به طور غیر رسمی تاریخی طولانی، شاید حتی قبل از اختراع خط یا تنها کمی بعد از آن را دارد، اما وام به طور رسمی در جهان حول و حوش قرن 18 میلادی و در ایران اواسط قرن 13 هجری رواج یافت.

    پیش از آنکه نخستین بانک های مدرن در ایران افتتاح شوند، موسسات تجاری، فعالیت های مالی رسمی را انجام می دادند. نخستین بانکی که در ایران تاسیس شد، بانک استقراضی بود که در سال 1267 و توسط ناصرالدین شاه تاسیس شد. نکته جالب این که خود این بانک بر مبنای وامی تاسیس شد که ناصرالدین شاه از انگلستان گرفته بود و قسمت نه چندان خوشایند ماجرا آنجاست که مانند بسیاری از اتفاقات دیگر در زمان قاجار، حق امتیاز این بانک به مدت 60 سال به عنوان وثیقه وام، به بریتانیا داده شد.

    چند سالی از تاسیس این بانک گذشته بود که یکی از همان موسسات تجاری با نام «تجارت خانه جمشید» که توسط شخصی به همین نام اداره می شد، ناچار به وام گرفتن از بانک استقراضی شد، پس از گذشت مدت زمان تعیین شده برای بازپرداخت، این تجارت خانه که با مشکلات مالی مواجه شده بود در بازپرداخت خود دچار مشکل شد و با عدم موافقت بانک برای تمدید مهلت تجارت خانه، در سال 1294 تجارتخانه جمشید رسما ورشکسته شده و به تملک بانک درآمد.

    این تجربه تلخ، یکی از نخستین و البته بزرگترین تجربه های وام دهی در آن زمان بود و به تعبیری حتی از وامی که خود ناصرالدین شاه برای تاسیس بانک گرفته بود نیز بیشتر بودو یا حداقل با آن رقابت می کرد.

    با همه اینها، چنانچه قصد وام گرفتن دارید، نگران نباشید! مشخص است که اگر قرار بود هر وامی به چنین سرانجامی برسد، تا امروز دیگر نه وامی وجود داشت و نه کسی معنای «وام گرفتن» را می دانست.

    و اما وام چیست؟

    احتمالا همه ما به خوبی می دانیم که وام چیست و با معنای آن آشنا هستیم. اما اگر قرار باشد یک تعریف کلی لغوی برای آن بنویسیم جامع ترین تعریف احتمالا این خواهد بود که: «وام یعنی پول، ملک، کالا و یا هر نوع دیگری از دارایی که از جانب یک فرد یا سازمان به فرد یا سازمان دیگری پرداخته می شود و اصل پرداخت به همراه میزان مشخصی از سود طی زمان مشخص باز گردانده می شود.»

    اگر به این تعریف دقت کرده باشید در آن اشاره به عدد و یا رقم مشخصی نشده است. به عبارت دیگر تمام مولفه ها از جمله «میزان وام»، «میزان سود»، «زمان بازپرداخت» و «شرایط بازپرداخت» مواردی و مولفه هایی هستند که خود طرفین درباره آن به توافق می‌رسند.

    پس چنانچه قرار است وامی دریافت و یا پرداخت کنید، دقت کنید که قرار داد کامل و مشخصی تنظیم کرده باشید که در آن تمام مولفه ها را تعریف کرده باشید و همچنین دقت کنید که حتما دو طرف قرار داد (و ترجیحا یک یا چند شاهد) نیز آن را امضا کنند. چنانچه نیاز به وثیقه است، وثیقه نیز باید به طور مشخص در قرار داد ذکر شود.

    با این حال، اگرچه اغلب مفاد قرارداد وام توافقی است، اما در اغلب موارد میزان مشخصی برای بسیاری از موسسات وجود دارد، مثلا اینکه سود بازپرداخت وام های بانکی در ایران در حال حاضر حدود 27 درصد است یا اینکه در آمریکا اغلب وام هایی که بانک به افراد عادی پرداخت می کند مبلغی بین 5 تا 15 هزار دلار است.

    چرا وام میگیریم؟

    هرکسی که خواهان دریافت وام است علت وام گرفتن خود را می داند، اما اینکه به طور کلی چرا مردم نیاز به دریافت وام دارند مساله ای بسیار گسترده است. شما ممکن است برای تهیه لوازم خانه خود نیاز به وام داشته باشید، ممکن است قصد راه انداختن کسب و کاری جدید را داشته باشید و به همین جهت به وام نیاز داشته باشید یا ممکن است صرفا بخواهید مبلغ زیادی پول خرج کنید که در حال حاضر در اختیار ندارید و بسیاری از دلایل دیگر.

    امروزه تقریبا برای هر یک از این دلایل، انواع مختلفی از وام وجود دارد.

    نکته حائز اهمیت باید به آن توجه داشت این است که در ادبیات مالی به هزینه ای که برای راه انداختن و یا گسترش کسب و کار، و یا حتی تجهیزات مربوط به کار خود میگیرید «تسهیلات» گفته می شود. همان طور که دریافت وام های مختلف مثل وام مسکن و وام ازدواج نیاز به مدارک فراوان و پیش نیازهای گوناگونی دارد، برای دریافت تسهیلات نیز داشتن شرایط متفاوتی نیاز است، با این حال، به غیر از شرایط و علت دریافت تسهیلات، سایر ساز و کار تسهیلات نظیر دریافت مبلغ و بازپرداخت آن و همچنین وجود سود در بازپرداخت به مثابه همان وام است.

    انواع وام

    در موسسیات مالی کشورهای مختلف دنیا انواع بیشماری از وام وجود دارد. مثلا در بسیاری از کشورهای غربی نوعی از کارت های بانکی به نام «کردیت کارت» یا کارت اعتباری وجود دارد که به شما اجازه می دهد بیشتر از آنچه در حسابتان پول دارید، از حسابتان برداشت کنید و چنانچه ظرف مدت معینی پول مورد نظر را برنگرداندید، شما موظف هستید در زمان بیشتری همان پول را با سود بالاتری به بانک بازگردانید. میزان برداشت از کردیت کارت ها با یکدیگر متفاوت و تقریباً تا سقف 5 هزار دلار است. این خود نوعی از وام با مبلغ محدود است که شما می توانید بدون امضای قرار داد و ضامن و... آن را از بانک دریافت کنید.

    هم چنین وام ها بر حسب مدت زمان بازپرداخت هم با یکدیگر فرق دارند. برای برخی از انواع وام شما مدت زمان کوتاهی، از چند ماه تا چند سال دارید تا مبلغ وام گرفته شده را بپردازید و برای برخی دیگر از وام ها ممکن است بازپرداخت تا چندین سال به طول بینجامد. پر واضح است که وام های بلند مدت معمولا شامل مبالغ کلان تری نیز می شوند.

    همچنین برخی از وام ها هستند که شما می توانید چندین بار اقدام به دریافت آن کنید، کارت اعتباری که پیشتر مثال زدیم یکی از همین نوع وام هاست، اما برخی از وام ها را تنها یک بار می توان دریافت کرد، مانند وامی که برای ازدواج دریافت می کنید، این وام تنها یک بار به شما پرداخت می شود و چنانچه قصد ازدواج مجدد داشته باشید دیگر امکان استفاده از آن را نخواهید داشت. اگرچه ما در ایران «کارت اعتباری» نداریم اما انواع مختلف دیگری از وام در کشور ما وجود دارد.

    به طور کلی از دیدگاه سود پرداختی وام ها را میتوان در دسته های گوناگون تقسیم بندی کرد.

    گروه اول وام هایی که شامل باز پرداخت اصل پول به علاوه سود بانکی است. مانند وام خرید خودرو، مسکن و ....

    گروه دوم وام های هستند که برای بازپرداخت آن تنها اصل پول به وام دهنده بازگردانده می شود و وام گیرنده موظف به پرداخت سود نیست. (در برخی موارد کارمزد مختصری توسط موسسه وام دهنده برای هزینه های عملیاتی اخذ می شود)

    اینگونه از وام ها عمدتا تحت عنوان وام های قرض الحسنه شناخته می شوند برخی از وام های اعطایی از قبیل وام ازدواج نیز در زمره این نوع وام دسته بندی می شوند.

    چه زمانی باید وام بگیریم؟

    اینکه چه موقعی و برای چه نوع وامی اقدام کنید، بستگی به نیاز خودتان و شرایطی دارد که برای دریافت وام دارید، شما می توانید از بانک ها یا موسسات مختلف اقدام به دریافت وام کنید.

    اما توصیه من به شما این است که پیش از دریافت هر وامی، حتما درباره اینکه قرار است با آن وام چه کاری انجام بدهید که سودی بیشتر از عدم دریافت آن برای شما داشته باشد فکر کنید و درباره انواع وام هایی که میتوانید دریافت کنید به خوبی تحقیق کنید.

    مساله مهم دیگر این است که برای آنکه سرنوشت وام گرفتن شما به افرادی نظیر مدیر تجارت خانه جمشید نینجامد، سعی کنید میزان اقساطی که در طول یک ماه برای وام خود پرداخت می کنید بیشتر از 36 درصد کل درآمد شما در طول یک ماه نباشد و اگر وامی که دریافت کرده اید به منظور خرید مسکن است، بهتر است که این میزان را تا 25 درصد تقلیل دهید.

    به عبارت دیگر، هدف از وام این است که شرایط اقتصادی برای شما تسهیل شود تا بتوانید نیاز خود را ظرف مدتی به مراتب کوتاه تر از مدت زمانی که بازپرداخت وامتان طول می کشد برطرف کنید، اما چنانچه رویای شیرین «حل مشکلات در مدت زمان کوتاه» موجب شود تا آنچه دریافت می کنید بیشتر از توان و ظرفیتی باشد که برای پس دادنش دارید، نتیجه حاصل نه به نفع شما خواهد بود و نه به نفع موسسه ای که به شما وام داده است.

    اشتراک گذاری این مطلب
    در کلیپ بورد ذخیره شد
    }